Hướng dẫn Tổ Dấu Dây Máy Biến Áp

Hướng dẫn Tổ Dấu Dây Máy Biến Áp, Phương pháp tổ đấu dây máy biến áp, Tổ đấu dây thông dụng của máy biến áp

Hướng dẫn Tổ Dấu Dây Máy Biến Áp

Tổ đấu dây máy biến áp thật sự không khó, chỉ cần bạn nắm được 1 số kiến thức cơ bản mà Lioa Chính Hãng hướng dẫn bên dưới là sẽ hiểu được cặn kẽ liền.

Trong tổ đấu dây của máy biến áp 3 pha thường có một trong ba cách đấu dây như sau

  1. Tổ đấu dây biến áp theo hình chữ Y (hay còn gọi là tổ đấu dây biến áp hình sao)
  2. Tổ đấu dây biến áp theo hình Δ (còn gọi là tổ đấu dây biến áp hình tam giác)
  3. Tổ đấu dây biến áp theo hình Z (Tổ đấu dây biến áp theo hình zích zắc) loại này ít dùng.

Trong thiết kế tố đấu dây biến áp thì tùy vào loại biến áp tăng thế hay biến áp hạ thế  mà các cuộn dây sơ cấp và thứ cấp được thiết kế khác nhau tuy nhiên chúng đều thường có một chiều quấn dây một và một kiểu đấu dây nhất định.

Góc lệch pha giữa điện áp phía cao thế và hạ thế được sinh ra khi máy biến áp vận hành và góc lệch pha biến áp này phụ thuộc vào cách đấu dây của các cuộn dây và tạo ra tổ đấu dây như: Y/Δ- 5, Y/Δ-11, Y/Yo – 6, Y/Yo 12.

Các Quy Ước được dùng trong tổ đấu dây máy biến áp

Chúng ta dùng kim đồng hồ để làm mẫu so sánh. Chia khoảng cách mỗi vạch là 30°

Tổ đấu dây biến áp

  • Quy ước véc tơ điện áp sơ cấp khi tổ đấu dây máy biến áp người ta thường dùng ký hiệu U1 tương ứng với kim dài của đồng hồ ở vị trí 12 giờ.
  • Quy ước véc tơ điện áp thứ cấp khi tổ đấu dây máy biến áp người ta thường dùng ký hiệu U2 tương ứng với kim ngắn của đồng hồ, kim ngắn nằm ở vị trí tương ứng với góc lệch pha của điện áp thứ cấp U2 với điện áp sơ cấp U1 là 300, 600… 3600.
  • Một vòng tròn có 3600. Nếu lấy 3600 chia cho 300  sẽ có 12 vạch, tên tổ đấu dây của máy biến áp sẽ lấy lần lượt từ 1 đến 12.

Chẳng hạn như : Tổ đấu dây Y/Yo -12

Nếu cuộn dây sơ cấp và thứ cấp cùng đấu sao có trung điểm cuộn thứ cấp nối đất (0) và có cùng chiều quấn dây. Thì khi máy biến áp vận hành sẽ xuất hiện góc lệch pha của điện áp phía sơ cấp và thứ cấp là 3600,

Từ đây ta lấy 3600 chia cho 300 được 12 ta có tổ đấu dây biến áp là Y/Yo– 12

Tổ đấu dây Y/Yo – 6

Nếu cuộn dây sơ cấp và thứ cấp cùng đấu sao, trung điểm cuộn dây thứ cấp nối đất (0) nhưng có chiều quấn dây ngược nhau. Khi vận hành sẽ xuất hiện góc lệch pha của điện áp phía sơ cấp và thứ cấp là 1800, lấy 1800 chia cho 300 được 6 ta có tổ đấu dây Y/Yo – 6.

Nếu cuộn dây sơ cấp và thứ cấp cùng đấu sao, trung điểm cuộn dây thứ cấp nối đất (0) nhưng có chiều quấn dây ngược nhau khi vận hành sẽ xuất hiện góc lệch pha của điện áp phía sơ cấp và thứ cấp là 1800, lấy 1800 chia cho 300 được 6 ta có tổ đấu dây Y/Yo- 6.

Tổ đấu dây là một tiêu chuẩn quan trọng dùng cho hòa song song các máy biến áp nếu hoà hai máy biến áp khác tổ đấu dây sẽ xuất hiện sự lệch pha điện áp tại đầu cực máy biến áp dẫn đến sự cố ngắn mạch.

Trước khi hoà song song 2 máy biến áp phải kiểm tra lại tổ đấu dây thực tế bằng cách đo điện áp giữa 2 đầu cực của 2 máy biến áp.

Điện áp đo được là: Ua1- a2 = 0 Ub1- b2 = 0 Uc1- c2 = 0

Tổ đấu dây máy biến áp một pha:

Nếu các cuộn dây cao áp và hạ áp trên cùng một pha của máy biến áp được quấn cùng chiều với nhau, các đầu nối dây ra của cuộn hạ áp có thể được đánh dấu theo một trong hai cách, như trong hình 2. Vì các cuộn dây này cùng nhận sự biến đổi từ thông giống nhau, nên nếu được đánh dấu như hình 2a sẽ cùng pha với nhau, và nếu đánh dấu như hình 2b sẽ ngược pha với nhau.

Thí dụ như khi từ thông giảm, sức điện động cảm ứng của cả phía cao áp và hạ áp sẽ đi từ X tới A  và từ x tới a trong trường hợp hình 2(a), và sức điện động cảm ứng sẽ đi từ a đến x trong trường hợp hình 2(b).

Như đã lưu ý truớc, góc lệch của máy biến áp một pha chỉ có thể là 0° hoặc 180°. Nghĩa là nó chỉ có thể có 1 trong 2 trị số góc giờ, đó là góc 0 giờ (hoặc 12 giờ) và 6 giờ.Để viết ngắn gọn lại người ta sẽ dùng ký hiệu I/I-0 (cho trường hợp hình 2(a) và I/I-6 cho trường hợp hình 2(b).

Sự thay đổi giữa nhóm 0 và nhóm 6 không cần thay đổi cách nối dây bên trong máy biến áp, mà chỉ cần thay đổi cách đánh dấu đầu dây ra: đổi a thành x và x thành a.

Trong đa số trường hợp, người ta thiết kế máy biến áp một pha có tổ đấu dây I/I-0.

 

To đau day bien ap 1 pha

To đau day bien ap 1 pha -  Cách đánh dấu đầu dây ra, và trị số góc lệch giờ trong máy biến áp một pha.

Tổ đấu dây máy biến áp ba pha nối sao – sao, các cuộn dây được đánh dấu cùng cực tính:

Để mở rộng cách xác định tổ đấu dây từ máy biến áp một pha thành cách xác định tổ đấu dây của mấy biến áp ba pha, chúng ta không đơn giản chỉ tính đến cách đánh dấu đầu ra dây, mà còn phải xét đến sơ đồ véc tơ của các cuộn dây quấn cao áp và hạ áp.

Xét máy biến áp nối hình sao/sao có ba trụ, trong đó mỗi trụ của 3 pha có các cuộn dây được đánh dấu cùng cực tính như trường hợp hình 2(a). Như vậy góc lệch giữa các cuộn dây cao áp và hạ áp =0

A. Trường hợp các cặp cuộn dây xa, XA, cặp yb, YB, cặp zc, ZC nằm trên các trụ tương ứng:

 Trường hợp đơn giản nhất của máy biến áp ba pha được vẽ trên hình 3.

 

to dau day bien ap 3 pha

to dau day bien ap 3 pha -  Các bước xác định góc lệch và tổ đấu dây của máy biến áp đấu Y / Y có cuộn dây cao áp và hạ áp cùng cực tính.

Cách vẽ:

  • Trước hết vẽ tam giác điện áp phía cao áp theo qui ước sao cho véc-tơ AB thẳng đứng. Thứ tự theo chiều kim đồng hồ là ABC như hình vẽ.
  • Vì phía sơ cấp nối hình sao. Do đó điện áp đặt vào cuộn dây không phải là cạnh của tam giác điện áp. Ta cần xác định trọng tâm N của tam giác này.
  • Từ trọng tâm N, nối các đường NA, NB, NC. Các đường thẳng này sẽ biểu thị các véc tơ điện áp XA, YB và ZC.
  • Chọn 1 điểm n bên ngoài tam giác điện áp trên để làm gốc cho hệ thống véc tơ điện áp phía hạ áp.
  • Vẽ véc-tơ xa song song và cùng chiều với XA. Gốc x của véc tơ trùng với n.
  • Tương tự, vẽ véc-tơ yb song song và cùng chiều với YB, zc song song và cùng chiều với ZC. Các điểm y và z trùng với n.
  • Nối hai điểm ab, bc, ca. Ba đường thẳng này sẽ biểu thị cho tam giác điện áp phía hạ áp
  • Tịnh tiến véc tơ ab về phía tam giác điện áp phía cao áp, sao cho điểm a trùng với A. Ta thấy véc tơ ab sẽ có vị trí giống như kim ngắn đồng hồ chỉ 0 giờ.
  • Như vậy góc lệch tính theo giờ của máy biến áp này là 0 giờ, tổ đấu dây của máy biến áp này là Y/Y-0.

 

A. Trường hợp các cặp cuộn dây xa, XA, cặp yb, YB, cặp zc, ZC không nằm trên các trụ tương ứng:

Nếu chúng ta đánh dấu các đầu ra của máy biến áp khác đi, sao cho các cuộn tương ứng của các pha không cùng trụ nhưng vẫn giữ nguyên thứ tự theo vòng tròn abc, ta sẽ có tổ đấu dây với góc lệch khác đi.

 

hướng dẫn tố đấu dây biến áp

Hướng dẫn tố đấu dây biến áp-  Các tổ đấu dây của máy biến áp đấu Y / Y có các cuộn dây cao áp và hạ áp cùng cực tính.

Thí dụ như đánh dấu sao cho cuộn dây xa không cùng trụ với XA nữa, mà cùng trụ với YB, cuộn yb cùng trụ với ZC và cuộn zc cùng trụ với XA. Nghĩa là thay b bằng a, c thay bằng b và a thay bằng c (tương ứng với y thay bằng x, z thay bằng y và x thay bằng z).

Để xác định tổ đấu dây trong trường hợp này ta thực hiện như sau:

Cách vẽ:

Lặp lại tất cả các động tác như cách vẽ trên. Nhưng khi vẽ véc tơ hạ áp, chúng ta lưu ý vẽ zc song song và cùng chiều với XA, xa song song và cùng chiều với YB và yb song song, cùng chiều với ZC.

Ta thấy véc tơ ab sẽ nằm ở vị trí giống như vị trí của kim ngắn chỉ 4 giờ.

Như vậy góc lệch của máy biến áp này là 4 giờ, và tổ đấu dây của máy là Y/Y-4. Xem hình 4(b).

Ngoài ra ta có thể thấy: nếu hoán đổi tên gọi của các pha một lần nữa, ta sẽ được máy biến áp có góc lệch 8 giờ, tổ đấu dây Y/Y-8. Xem hình 4(c).

 

Xác định tổ đấu dây máy biến áp ba pha nối sao - sao, các cuộn dây được đánh dấu ngược cực tính:

Nếu chúng ta đánh dấu các cuộn dây hạ áp theo hướng ngược lại, nghĩa là các cuộn dây hạ áp ngược cực tính với cuộn dây cao áp, ta sẽ có được các tổ đấu dây khác với Y/Y-0, Y/Y-4 và Y/Y-8.

Nếu các cuộn cao áp và hạ áp được đánh dấu cùng trụ, nghĩa là xa cùng trụ với XA, yb cùng trụ với YB, zc cùng trụ với ZC, với cách vẽ như trên, nhưng lưu ý các điều dưới đây:

Cách vẽ:

 

huong dân đấu dây biến áp

Huong dân đấu dây biến áp - Các bước xác định góc lệch và tổ đấu dây của máy biến áp đấu Y / Y có cuộn dây cao áp và hạ áp ngược cực tính.

Lặp lại tất cả các động tác như cách vẽ trên. Nhưng khi vẽ véc tơ hạ áp, chúng ta lưu ý

vẽ xa song song và ngược chiều với XA,

Vẽ yb song song và ngược chiều với YB, y trùng với n.

Vẽ zc song song, và ngược chiều với ZC, z trùng với n.

Ta thấy véc tơ ab sẽ nằm ở vị trí giống như vị trí của kim ngắn chỉ 6 giờ.

Nếu chúng ta đánh dấu các đầu ra của máy biến áp khác đi, sao cho các cuộn tương ứng của các pha không cùng trụ nhưng vẫn giữ nguyên thứ tự theo vòng tròn abc, ta sẽ có tổ đấu dây với góc lệch khác đi.

 

tố đấu dây máy biến áp

Tố đấu dây máy biến áp - Các tổ đấu dây của máy biến áp đấu Y / Y có các cuộn dây cao áp và hạ áp ngược cực tính.

Trong các trường hợp này, ta sẽ có các tổ đấu dây là Y/Y-6 hình 6(a), Y/Y-10 hình 6(b), Y/Y-2 hình 6(c).

 

 Xác định tổ đấu dây máy biến áp ba pha nối sao – tam giác, các cuộn dây được đánh dấu cùng cực tính:

Để xác định tổ đấu dây của mấy biến áp ba pha nối sao / tam giác, chúng ta còn phải xét đến cách nối. Từ cách nối, chúng ta mới dịch chuyển véc-tơ cho phù hợp.

 Xét máy biến áp nối hình sao / tam giác có ba trụ, các cuộn dây được đánh dấu cùng cực tính như trường hợp hình 2(a). Góc lệch giữa các cuộn dây cao áp và hạ áp =0

A. Trường hợp các cặp cuộn dây xa, XA, cặp yb, YB, cặp zc, ZC nằm trên các trụ tương ứng:

 

tố đấu dây biến áp đúng kỹ thuật

Tố đấu dây biến áp đúng kỹ thuật - Các bước xác định góc lệch và tổ đấu dây của máy biến áp đấu Y / Δ có cuộn dây cao áp và hạ áp cùng cực tính.

Cách vẽ:

  • Trước hết vẽ tam giác điện áp phía cao áp và các véc tơ điện áp pha XA, YB và ZC như trong trường hợp máy biến áp đấu sao/sao.
  • Từ một điểm ngoài tam giác điện áp, vẽ véc-tơ xa song song và cùng chiều với XA.
  • Vẽ véc tơ yb song song và cùng chiều với véc tơ YB. Vì đầu nối a trên cuộn dây xa nối với đầu nối y trên cuộn dây yb, nên khi ta vẽ véc tơ yb phải vẽ sao cho gốc y phải trùng với ngọn a của véc-tơ xa.
  • Tương tự, vẽ véc tơ zc song song và cùng chiều với véc tơ ZC. Gốc z của zc trùng với ngọn b của yb.
  • Tịnh tiến véc tơ ab về phía tam giác điện áp phía cao áp, sao cho điểm a trùng với A. Ta thấy véc tơ ab sẽ có vị trí giống như kim ngắn đồng hồ chỉ 11 giờ.
  • Như vậy góc lệch tính theo giờ của máy biến áp này là 0 giờ, tổ đấu dây của máy biến áp này là Y/Δ-11.

B. Trường hợp các cặp cuộn dây xa, XA, cặp yb, YB, cặp zc, ZC không nằm trên các trụ tương ứng:

Nếu chúng ta đánh dấu các đầu ra của máy biến áp khác đi, sao cho các cuộn tương ứng của các pha không cùng trụ nhưng vẫn giữ nguyên thứ tự theo vòng tròn abc, ta sẽ có tổ đấu dây với góc lệch khác đi.

 

biến áp

Biến áp -  Các tổ đấu dây của máy biến áp đấu Y / Δ có các cuộn dây cao áp và hạ áp cùng cực tính.

Trong các trường hợp này, ta sẽ có các tổ đấu dây là

Y/Δ-11 hình 8(a), Y/Δ-3 hình 8(b), Y/Δ-7 hình 8(c).

 

Xác định tổ đấu dây máy biến áp ba pha nối sao – tam giác, các cuộn dây được đánh dấu ngược cực tính:

Nếu chúng ta đánh dấu các cuộn dây hạ áp theo hướng ngược lại, nghĩa là các cuộn dây hạ áp ngược cực tính với cuộn dây cao áp, ta sẽ có được các tổ đấu dây khác với Y/Δ-11, Y/Δ-3 và Y/Δ-7. Lưu ý là vẫn giữ nguyên cách đấu dây, a với y, b với z và c với x.

Nếu các cuộn cao áp và hạ áp được đánh dấu cùng trụ, nghĩa là xa cùng trụ với XA, yb cùng trụ với YB, zc cùng trụ với ZC, với cách vẽ như trên, nhưng lưu ý các điều dưới đây:

 

tố đấu dây biến áp ok

Tố đấu dây biến áp - Các bước xác định góc lệch và tổ đấu dây của máy biến áp đấu Y / Δ có cuộn dây cao áp và hạ áp ngược cực tính.

Cách vẽ:

Lặp lại tất cả các động tác như cách vẽ trên. Nhưng khi vẽ véc tơ hạ áp, chúng ta lưu ý:

  • Vẽ xa song song và ngược chiều với XA,
  • Vẽ yb song song và ngược chiều với YB, y trùng với a.
  • Vẽ zc song song, và ngược chiều với ZC, z trùng với b.

Ta thấy véc tơ ab sẽ nằm ở vị trí giống như vị trí của kim ngắn chỉ 5 giờ. Ta có tổ đấu dây Y/Δ-5

Nếu chúng ta đánh dấu các đầu ra của máy biến áp khác đi, sao cho các cuộn tương ứng của các pha không cùng trụ nhưng vẫn giữ nguyên thứ tự theo vòng tròn abc, ta sẽ có tổ đấu dây với góc lệch khác đi.

 

tố đấu dây biến ap

Tố đấu dây biến ap - Các tổ đấu dây của máy biến áp đấu Y / Δ có các cuộn dây cao áp và hạ áp ngược cực tính.

Trong các trường hợp này, ta sẽ có các tổ đấu dây là

Y/Δ-5 hình 10a, Y/Δ-9 hình 10(b), Y/Δ-1 hình 10(c). 

 

Xác định tổ đấu dây máy biến áp ba pha nối sao – tam giác, nhưng có thay đổi cách đấu dây:

Trong trường hợp ta thay đổi cách đấu dây giữa các pha của cuộn tam giác, thí dụ thay vì  a nối với y, b nối với z và c nối với x, thì ta nối a với z, c nối với y và b nối với x.

Trong trường hợp này với cùng cách vẽ như trên, ta có được tổ đấu dây Y/Δ-1 thay vì Y/Δ-11. Khi thay đổi vị trí pha ta sẽ lần lượt có các tổ đấu dây Y/Δ-5, Y/Δ-9.

Nếu ta đổi ngược cực tính lại, ta sẽ có các tổ đấu dây Y/Δ-7, Y/Δ-11 và Y/Δ-3.

 

Xác định tổ đấu dây máy biến áp ba pha nối tam giác – sao, nhưng có thay đổi cách đấu dây:

Trong trường hợp máy biến áp được nối tam giác sao, nếu cùng sơ đồ đấu nối giống nhau, thì vị trí của kim giờ sẽ thay cho vị trí kim phút và ngược lại. Ta chỉ cần xoay sao cho kim phút chỉ góc 12 giờ thì sẽ có trị số góc giờ của tổ đấu dây.

Trong trường hợp các cuộn dây cùng cực tính, ta có các tổ đấu dây Δ/Y-1, Δ/Y-5, Δ/Y-9.

Nếu ta đổi ngược cực tính lại, ta sẽ có các tổ đấu dây Δ/Y-7, Δ/Y-11 và Δ/Y-3.

 

Tổng kết:

Sau khi nắm được nguyên tắc vẽ và vẽ một số sơ đồ khác nhau ta có thể đi đến kết luận:

  • Các máy biến áp có sơ đồ đấu dây cao áp và hạ áp giống nhau có góc lệch cơ bản là 0 giờ.

Thí dụ như Y/Y-0, Δ/Δ-0.

  • Các máy biến áp có sơ đồ đấu dây cao áp và hạ áp khác nhau có góc lệch cơ bản là 30°.

Thí dụ Y/Δ-11, Y/Δ-11, Δ/Y-11, Δ/Y-1…

  • Cùng một sơ đồ, nhưng nếu đảo ngược cực tính, ta có góc lệch mới đối xứng với góc lệch qua tâm, tức là lệch 6 giờ.

Thí dụ

Y/Y-0 với Y/Y-6.,

Y/Δ-11 với Y/Δ-5…

  • Cùng một sơ đồ đấu dây, nhưng hoán chuyển vị trí pha phía hạ áp, ta có các sơ đồ lệch nhau 4 giờ,

Thí dụ

từ Y/Y-0 có Y/Y-4, Y/Y-8,

từ Y/Δ-11 có Y/Δ-3, Y/Δ-7...

Hướng dẫn Tổ Dấu Dây Máy Biến Áp Tags:

Bài viết cùng chuyên mục: Máy biến áp

Hotline: 0988230699